Ik moet gewoon wat meer discipline hebben. Of : ik moet gewoon wat strenger voor mezelf zijn. Het zijn zinnen die je vaak hoort van GLI-deelnemers, meestal uitgesproken met frustratie en soms ook met een gevoel van falen. Alsof een gezondere leefstijl uiteindelijk neerkomt op karakter. Op wilskracht. Op simpelweg nét iets harder je best doen. Strenger zijn voor jezelf. En ergens is dat ook begrijpelijk, want het idee dat succes voortkomt uit doorzetten zit diep verankerd in hoe we naar verandering kijken.
Toen ik onlangs opnieuw het boek Grit – factor van Angela Duckworth las, moest ik daar weer aan denken. In haar werk beschrijft zij waarom sommige mensen op de lange termijn succesvoller zijn dan anderen. Niet omdat ze meer talent hebben, maar omdat ze blijven volhouden. De formules Talent x Inspanning = Vaardigheid en Vaardigheid x Inspanning = Resultaat, laat zien dat Inspanning veel belangrijker is dan ergens van nature goed in zijn. Niet de meest getalenteerde wordt het beste, maar degene die op lange termijn iets blijft doen en het meeste grit laat zien.
Doorzettingsvermogen speelt daarin een grote rol. Tegelijkertijd laat ze zien dat dit doorzettingsvermogen nauw samenhangt met iets anders, namelijk de manier waarop je naar jezelf en je ontwikkeling kijkt.
Mensen met veel grit hebben vrijwel altijd een groeimindset, een begrip dat bekend is geworden door Carol Dweck. Zij beschrijft hoe mensen met een groeimindset geloven dat ze zichzelf kunnen ontwikkelen, dat vaardigheden niet vaststaan en dat fouten geen eindpunt zijn, maar onderdeel van het leerproces. En juist dat perspectief maakt een groot verschil wanneer je kijkt naar leefstijlverandering.
Want als je kijkt naar GLI-deelnemers, zie je zelden een gebrek aan motivatie. De intentie is er, net als de wens om gezonder te leven. Toch blijkt het in de praktijk vaak lastig om veranderingen vol te houden. Niet omdat ze geen wilskracht hebben, maar omdat ze geen goed plan hebben. Ze willen gezonder eten, meer bewegen, beter slapen en ook nog stress verminderen, en het liefst allemaal tegelijk en nu. Hoewel deze doelen op zichzelf logisch zijn, vormen ze samen een ingrijpende verandering die veel vraagt van iemands dagelijks leven. En simpelweg bijna onmogelijk is.
Wanneer het vervolgens een keer niet lukt om dit vol te houden, wordt dat al snel gezien als falen. Dat is zonde, want juist op die momenten ligt waardevolle informatie. Een terugval betekent namelijk niet dat iemand gefaald heeft, maar dat de gekozen aanpak nog niet goed aansluit. Misschien was de stap te groot, misschien paste het gedrag niet in het dagelijks ritme, of misschien waren de omstandigheden op dat moment simpelweg niet passend.
Vanuit een groeimindset krijgt zo’n terugval een andere betekenis. Het wordt geen bewijs dat je het niet kunt, maar een signaal waar je van kunt leren. En dat is precies waarom dit ook een belangrijk onderdeel is binnen mijn Leefstijl Academie. Het gaat niet alleen om weten wat je zou moeten doen, maar vooral om leren hoe je omgaat met het proces van veranderen. Inclusief de momenten waarop het niet gaat zoals je had gehoopt.
Wie leefstijlverandering bekijkt als een leerproces, zal merken dat het pad zelden recht loopt. Het bestaat uit proberen, bijstellen en opnieuw beginnen. Mensen die hun leefstijl blijvend veranderen, doen dat niet omdat ze nooit fouten maken, maar omdat ze bereid zijn om van die fouten te leren en hun aanpak daarop aan te passen.
Misschien is dat wel waar grit in de praktijk echt over gaat. Niet over nooit struikelen, maar over de bereidheid om weer op te staan en verder te gaan, met nieuwe inzichten.
Ik ben benieuwd hoe jij dat ziet. Kun jij een moment herinneren waarop een terugval je uiteindelijk iets waardevols heeft geleerd?
